در ادبیات آکادمیک و حرفه ای مدیریت، توجه قابل ملاحظ های برای فهم تأثیر رفتار شهروندی سازمانی به عنوان رفتارهای فراوظیفه ای کارکنان بر مشارکت آنان به صورت مثبت در عملکرد سازمان ها شده می باشد. رفتار شهروندی سازمانی، توجه و ظرفیت کارکنان را برای توانمندسازی و انعطاف پذیری بالاتر آنها در راستای اهداف سازمان و در شرایط مختلف محیطی فراهم می آورد. پس وفاداری و تعهدی که در کارکنان ایجاد می گردد عاملی برای تضمین سلامت سازمان و بقای آن در محیط رقابتی و متحول به شمار می رود (فانی، دانایی فرد و زکیانی، 1392)

پژوهشی علمی که در آن به مطالعه رفتار شهروندی سازمانی در بین کارگران یقه سفید و یقه آبی در ترکیه پرداخته شده می باشد، تعبیر جالبی از رفتار شهروندی سازمانی به دست می دهد. نویسندگان پژوهش مذکور اظهار می دارند که هر چند در طبخ یک غذا نمک و روغن ضروری به نظر می رسد، اما ادویه می تواند طعم غذا را بسیار مطبوع تر کند. بدین ترتیب رفتار شهروندی سازمانی تعبیری هم زیرا ادویه در رفتار سازمانی پیدا می کند (طاهری دمنه، زنجیرچی و نجاتیان قاسمیه، 1390).

 

2-1-2) تاریخچه رفتار شهروندی سازمانی

OCB[1]یا رفتار شهروندی سازمانی ریشه لاتین “اتیکس” به معنی اخلاق از واژه یونانی “اتوس ” می باشد که به معنی ویژگی شخصیتی یا آداب و رسوم می باشد. طبق نظر سالامون، معنا شناسی و ریشه یابی این واژه بیانگر ارتباط اساسی آن با ویژگی های درون فردی و نشان دهنده خوبی شخص و قواعد اجتماعی صحیح و غلطی می باشد که رفتار فرد را جهت دهی می کند. بنابر آن چه فردریش و هانت تصریح داشته اند، رفتار اخلاقی سازمانی رفتاری می باشد که با ارزش ها، هنجارها و خط مشی های تجویزی سازمانی، تطبیق داشته باشد (سهرابی و خانلری، 1388).

رفتار شهروندی سازمانی یک اصطلاح مفید برای توصیف رفتارهای داوطلبانه می باشد و توسط اورگان [2] در سال 1988 ابداع گردید. که آن نیز اقتباس شده از ایده کانز در سال 1964 از رفتارهای خارج از تأثیر می باشد. اورگان رفتار شهروندی سازمانی را به عنوان مجموعه ای از رفتارهای کمک کننده ، اختیاری و خارج از تأثیر به نمایش گذاشته شده توسط کارکنانی که نه به گونه واضح با سیستم پاداش دهی رسمی و تاثیر مثبت کلی بر سازمان شناخته شده می باشد، و نمی توانند توسط قرارداد استخدامی اجرا شوند، معرفی می کند (Hassanreza، 2010).

سابقه تعیین رفتار شهروندی سازمانی تحقیقات قابل توجهی را به خود جلب کرده می باشد اما بر اساس یک مطالعه توسط پودساکف[3]، مک کینز[4]، پاین[5] و باکاراک [6]در سال 2000 سوابق مختلفی شامل مشخصات سازمانی و شغلی و مشخصات فردی همراه با رفتارهای رهبری شناسایی شده می باشد. مطالعلت قبلی اغلب در چهار دسته ارائه شده متمرکز شده می باشد اما پودساکف و همکاران در سال 2000 دو دسته اصلی از کاراکترهای فردی شامل توجه های کارکنان و متغیرهای صورت بندی شده را ارائه نمود (Hassanreza، 2010).

لین وان دیان[7] و سون یانگ[8] در سال 1998 در سنگاپور مطاعاتی را در مورد مطالعه رفتار شهروندی در کارکنان مشروط انجام دادند که نظم قوی تری را بین کارکنان نشان داده و نتیجه این گونه بود که کارکنان با رفتار شهروندی سازمانی دارای توجه مثبت در مورد ارتباط خود با سازمان بودند (Dyne & Ang، 1998)

تحقیقات متعددی در زمینه عوامل موثر بر بروز رفتارهای شهروندی سازمانی انجام شده می باشد. که در جدول زیر نمونه هایی از تحقیقات انجام شده در ارتباط با زمینه های رفتار شهروندی ارائه گردیده می باشد. (طبرسا، هادی زاده و کشته گر، 1389)

موضوع                                              محقق
شخصیت ارگان(1990)، ارگان(1994)، ارگان و لینگل(1995)، پنر و همکاران(1997)
عدالت مورمان(1991)، آکوئینو(1995)، سکارلیکی و لاتام(1995)، فار، ارلی و لین(1997)، شاپر(1998)، هاکرمیر همکاران(2005)، مورین آمبروس(2006)، استفان راب(2007)، والومبا و همکاران(2008)
ویژگی های رهبری دیلوگا(1995)، پودساکف، مک کنزی و بومر(1996)، لیز و همکاران(2006)
تئوری های انگیزشی کمری، بدیان و زاکور(1996) تانگ و ایبراهیم (1998)، لیلیان بو و همکاران(2008)
تعهد سازمانی پاول و همکاران (2005)، دانلوپ و لی (2004)، ون دیک و همکاران(2004)، جورمن و همکاران(2006)، دونالد سیچی و همکاران(2008)، آرن کوهن( 2007)

[1] Organization citizenship behavior

[2] organ

[3] podsakoff

[4] mackenzie

[5] pain

[6] Baruk

[7] Lin van dion

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

[8] Son yang

 متن فوق تکه ای از این پایان نامه بود

متن کامل

دسته بندی : پایان نامه